måndagsbilætet

Eg tek til med noko fint i dag; måndagsbilætet.
Kvar måndag skal eit taka eit blinkskot frå glaset mitt og leggja ut her. Det er for at de skal få sjå korleîs våren kryp fram frå vintertjeldet. Kann henda legg eg til nokre ord.

I dag legg eg ut nokre linor frå Hellström, væne og høvelege:

Träden står i blom,
marken täcks av jungfrudom
och nu hänger det på varje kvist
en solskensoptimist

Från norr till södertörn,
till jordens alla hörn
så leder vägen hem till dig

Å, äntligen på väg

ku & katt

Heia Odin! ;)

høna kastar egg og grannen drep på døri

Det er moro med ord som endrar tyding eller fær snevrare meining. I norrøn tid kunde folk verpa av seg kledi. I dag er det vel mest høna som verp, og ho verp ikkje anna enn egg. I Norrøn Ordbok finn de upphavstydingi åt ordet:

verpa (verp; varp, urpum; (v)orpinn) 1. kaste, slengje (e-u)

Eg tenkjer: det er ikkje so at egget berre "ploppar" ut, det vert visst kasta eller endåtil slunge ut. Kuli! Hønone var jaggu hardføre for tusund år sidan... Ein skulde tru det vart mykje søl av slik framferd.
Ha-ha.


So hev me endå eit gjerningsord; drepa. Eg gjev att fyrste lina frå Norrøn Ordbok:

drepa (drep; drap, drápum; drepinn) 1. slå, støyte, stikke

I dag er drepa same som å taka livet tå nokon. Difor tykkjer me ordlag som "drepa í hel" er smør på flesk. Det er ikkje mange som vilde skyna kva ein meinte um ein sagde "drepa jarn" (hamra jarn) eller "drepa strengi" (slå strengene på harpa). Eller "drepa á dyrr" - banka på.

Gjævt.
Det var mini-leksjonen for i dag.

Meir soge-moro

Ja, då, ja, eg veit at det er eg som skal skriva, for det er min blogg. Men eg hev ikkje høve nett no, og dessutan vantar eg gode hugskot og emne. Eg deler i staden nokre stykkje som andre folk hev skrive. Her kjem tvo morosame bolkar frå Soga um laksdølane:

Bæsj og tiss var likso moro då som no:

"Den tid var det mykje brukt at folk hadde veslehuset ute og eit godt stykke frå garden, og slik var det på Laugar. Kjartan sette vakt ved alle dører på husa og let ingen gå ut, så dei laut skite inne i tre netter."

Hohoi. Og her kjem det me trygt kann kalla eit gullkorn:

"Torstein Svarte og Svein, son til Dala-Alv, vakta selsdøra, medan dei andre reiv av taket. [...] Dei tok no så hardt i at åsen [takbjelken] rauk av på midten. I same blenken stakk Helge eit atgeir [spjut] ut or selet ein stad der døra var brotna; spjutet råka Torstein Svarte i stålhatten og stogga i panna; det vart eit stort og stygt sår. Torstein sa då, som sant var, at det var folk der inne."

UTRULEGT! For ein kar! Det kjem eit spjut farande frå ein mann inne i huset, det stoggar i pannebrasken, og det fyrste du segjer er "ja, det er folk der inne". Was?! Je måtte flire.
Og no kryp eg uppi sengi. Natt-natt.

det spirer og gror

Det er ikkje stødt eg flirer åt tekstene me hev på litteraturteori-pensumet. Skrivarane legg vinn på at unge, halvrøynde lesarar skal skyna so lite som råd. Helst ingen ting. I dag laut eg flira, jamvel um det var mykje eg ikkje skyna. Likevel, her skal de få sjå nokre "målvokstrar" som Silje og eg hyggja oss med. Dei er skrivne av Walter Benjamin i stykkjet "Fortelleren". Ikkje eitt vondt ord um artikkelen, men det er ikkje ofte eg finn sovorne metaforar og samanlikningar i fagtekstene eg les:


"Visdom er råd vevet inn i det levende liv. [...] sannhetens episke side, visdommen, dør ut."

"Kjedsomheten er drømmefuglen som klekker ut erfaringens egg."

"I dag befinner borgerne seg i et rom som aldri har vært nær døden, evighetens tørkerom,"

"Døden opptrer i den like regelmessig som mannen med ljåen i prosesjonen rundt domkirkeuret ved middagstider." Middagstider?!


Benjamin fortel um den tidi då mennesket trudde det kunde liva "i harmoni med naturen", det Schiller kalla "den naive diktnings tid", og skriv at forteljaren i dag

"verner trofast om den, og hans blikk beveger seg ikke fra urskiven som prosesjonen av skapninger beveger seg foran, og der døden har sin plass som anfører, eller, om man vil, som den siste ynkelige etternøler."

(eg fær ikkje sett dette i hop so det gjev meining! Eg skal lesa det um att og um att, so fær me sjå.)


Eg tykkjer dette er vinnaren:

"Ordspråk, kunne man si, er etterlevinger som står på de gamle historiers plass, der moralen slynger seg om en gest som eføyen om en mur."


Jau. Då veit de kva eg hev å strida med. ;)
God tydagskveld!

Mor mi

Mangt og mykje er uvisst um folk og fe, men eitt veit eg: alle hev ei mor. (Eg hev ikkje trui på slik kloning.)

Mødrar kann vera av ymse slag, men slik er det då med alt. Mor mi er, takk vere, av det gode slaget. Ho er varm og snild og hugblid, og verjar oss andre i huset godt. Frå alt som måtte koma på. Mor mi brukar ikkje like mykje tid på gamle bøker og "djup" litteratur (det kann eg segja utan at ho vert arg), men ho vert stødt glad når eg sender nokre linor i posten. Og det hender sumtid. Tidlegare i haust kom det eit par vers skrivne av Arne Garborg, hovdingen sjølv, og eg tykkjer dei kann gjevast til mange mødrar, ikkje berre mi. So, um de veit nokon som vert glad for desse ordberingane, er det berre å "køyra på". Hoi!

No sted ho steller i kjøken-krå,
ho mor;
ho er so gamall, ho er so grå,
ho mor.
Å var eg katten i mjuke skinn,
som kjæle fær seg som barnet inn
til ho mor.

[...]

Ho gjeng på tun i den stille gard,
ho mor,
med kvìke sporv i sitt fotefar,
ho mor.
Å var eg sporven so glad og lett,
som høpp og dansar og sprett og skvett
um ho mor!

[...]

Men gikt ho fær, som i ryggen flyg,
ho mor,
når vinden kald gjenom kjøken syg,
ho mor.
Å var eg døri gamall og fæl,
eg tett meg stengde og livde vel
um ho mor.

Eg veit so vel kva ho tenkjer på,
ho mor,
når der ved gruva ho mødd må stå,
ho mor.
So tidt go gløymer sitt træl og mas
og stirer ut gjenom kjøkenglas, -
gjer ho mor.

[...]

Og alt er framandt og nytt og vondt,
du mor!
det stirer kaldøygt ikring meg rundt,
du mor!
Her er kje liv som eg fritt kann tru;
og ingin einaste er som du, -
du mi mor!

Å tru den tidi fekk rundt seg snutt,
du mor!
Eg reknar time og kvar minutt,
du mor!
Å kunne eg stige med sjumils-stìg
og sitja ei ørliti stundt hjå deg,
du mi mor! -


(tekne frå bolken "Veslemøy ventar" i Haugtussa)

Merknad: Mor mi hev ikkje gikt. Og eg vil gjerne verta sporv, um nokon kann hjelpa meg med det.


Og! Godt år til dykk alle i hop!

måndag 24. desember

Jau då, eg veit det er jolaftan, men eg berre må dela banen åt'n Sigurd jarl me dykk (frå Soga um Harald Hårfagre):

"Sigurd jarl drap Melbrigde Tonn, ein skotsk jarl, og batt hovudet hans til salreimi si; men tjukkleggen hans kom mot tonni, som stakk ut or hovudet, og beinet trutna opp, og det vart banen hans[!], og han er hauglagd på Ekkjalsbakke."

Eg ser for meg ei VG-framside: "Jarl drept av tann i leggen"

Huhei. So, no er det kyrkjeferd og andre trivelege jolesyslor.

:)